NL FR EN
www.belgium.be

Projectfiches

BopCo-Ce: Barcoding Facility for Organisms and Tissues of Policy Concern - Centre of Excellence (KBIN-KMMA)
CHrisis
: Erfgoed in gevaar (KIK)
ENFORCE: Expertisecentrum voor Forensisch houtonderzoek (KMMA)
Hydrogen Test Facility for scientific and applied research (VKI)
Metissen-Resolutie: Metissen-Resolutie - fase 2 (ARA)
PROCHE: Herkomstonderzoek op de Etnografische collectie (KMMA)
SURV-EMIS: Consolidatie scheepsemissiemonitoring boven de Noordzee (KBIN)

2021
BopCo-Ce: Barcoding Facility for Organisms and Tissues of Policy Concern - Centre of Excellence (KBIN - KMMA)
Hydrogen Test Facility for scientific and applied research (VKI)
Metissen-Resolutie: Metissen-Resolutie - fase 2 (ARA)
PROCHE: Herkomstonderzoek op de Etnografische collectie (KMMA)

2022
CHrisis: Erfgoed in gevaar (KIK)
ENFORCE: Expertisecentrum voor Forensisch houtonderzoek (KMMA)
SURV-EMIS: Consolidatie scheepsemissiemonitoring boven de Noordzee (KBIN)


BopCo-Ce
Barcoding Facility for Organisms and Tissues of Policy Concern - Centre of Excellence

  • Budget: 385.000 €
  • Periode: 2021-2023
  • Uitvoerders:
    • Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen (KBIN)
    • Koninklijk Museum voor Midden-Afrika (KMMA)
  • Contact: Thierry Backeljau (KBIN) - Marc De Meyer (KMMA)


Beschrijving

De faciliteit voor de barcoding van beleidsrelevante organismen en weefsels (BopCo) is een gemeenschappelijk initiatief van het Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen (KBIN) en het Koninklijk Museum voor Midden-Afrika (KMMA) voor de identificatie van beleidsrelevante biologische stalen.

BopCo zet taxonomische expertise en DNA know-how om in concrete, maatschappelijk bruikbare resultaten. BopCo voert momenteel soortenidentificaties uit op verzoek van een grote verscheidenheid van Belgische en buitenlandse belanghebbenden, waaronder federale, regionale en lokale overheden en agentschappen, onderzoeksinstellingen, NGO's, verenigingen, privébedrijven en particulieren.

Doel van het project is een haalbaarheidsstudie voor de opzet van een excellentiecentrum met als taken (1) te fungeren als nationaal knooppunt voor de identificatie van biologisch materiaal op verzoek, met gebruikmaking van zowel morfologische als DNA-gebaseerde technieken, (2) goed gedocumenteerde DNA-barcodes van relevante taxa te produceren, (3) referentiecollecties van gebarcodeerde organismen en de overeenkomstige DNA-barcodegegevensbanken te onderhouden, en (4) nieuwe instrumenten en technieken voor de identificatie van soorten en DNA-barcodering te onderzoeken en toe te passen.

Documentatie

CHrisis
Erfgoed in gevaar

  • Budget: 1.100.000 € - Herstart- en Transitieplan (HTP)
  • Periode: 2022-2024
  • Uitvoerder: Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium (KIK)
  • Contact: Estelle De Bruyn (KIK)


Beschrijving

Meer dan 250 erfgoedlocaties werden getroffen door de overstromingen van juli 2021. De onvoldoende voorbereiding van deze locaties (algemeen gebrek aan noodplannen), het ontbreken van een transversale visie op erfgoedbeheer, de timing van de overstromingen (zomervakantieperiode) en de gevolgen van de door het coronavirus veroorzaakte gezondheids- en economische crisis hebben de uitvoering van een gecoördineerde en efficiënte responsstrategie ernstig belemmerd. Het KIK heeft, in nauwe samenwerking met de betrokken regionale organisaties en op hun verzoek, sinds het begin van de overstromingscrisis gewerkt aan de organisatie van deze transversale respons.

Binnen het Herstart- en Transitieplan is een financiering voorzien ter ondersteuning van deze coördinerende rol van het KIK.

Documentatie

ENFORCE
Expertisecentrum voor Forensisch houtonderzoek

  • Budget: 720.000 € - Herstart- en Transitieplan (HTP)
  • Periode: 2022-2024
  • Uitvoerder: Koninklijk Museum voor Midden-Afrika (KMMA)
  • Contact: Hans Beeckman (KMMA)


Beschrijving

Een substantieel deel van de houthandel is illegaal en illegale houtkap wordt aanzien als de meest winstgevende inbreuk van regelgevingen op het gebied van biodiversiteit. 27,5% van de totale invoer van primair tropisch hout in de Europese unie wordt ingevoerd via België (voornamelijk via de haven van Antwerpen). België speelt dus een sleutelrol in de internationale houthandel en heeft een belangrijke verantwoordelijkheid om (1) de handel in hout en houtproducten te op te volgen en (2) de onderzoekscapaciteit voor houtidentificatie op te bouwen en die toe te passen in een context van handhaving.

Gezien de enorme omvang van de illegale houthandel en de daarmee verbonden problematiek, wordt via het Herstart- en Transitieplan de installatie van een Belgisch forensisch houtidentificatiecentrum in het KMMA geïnitieerd.  De houtcollectie van het KMMA behoort tot de grootste ter wereld en telt meer dan 80.000 houtstalen, waaronder meer dan 13.000 soorten. Dit Forensisch Centrum voor Houtonderzoek zal het Belgisch referentiecentrum zijn voor houtidentificatie en zowel wetenschappelijke dienstverlening als wetenschappelijk onderzoek omvatten.

Documentatie

  • Papers
    • Tervuren wood collection
      H. Beeckman, “A xylarium for the sustainable management of biodiversity: the wood collection of the Royal Museum for Central Africa, Tervuren, Belgium,” Bull. l’APAD, no. 26, 2003.
      V. Deklerck, “National treasure: valorisation of the Federal Xylarium in Belgium for timber identification and wood technology.” Ghent University, 2019.
    • Wood identification
      • General
        E. E. Dormontt et al., “Forensic timber identification: It’s time to integrate disciplines to combat illegal logging,” Biol. Conserv., vol. 191, pp. 790–798, 2015.
        A. J. Lowe et al., “Opportunities for improved transparency in the timber trade through scientific verification,” Bioscience, vol. 66, no. 11, pp. 990–998, 2016.
        P. E. Gasson et al., “WorldForestID: Addressing the need for standardized wood reference collections to support authentication analysis technologies; a way forward for checking the origin and identity of traded timber,” Plants, People, Planet, vol. 3, no. 2, pp. 130–141, 2021.
        S. M. Piabuo, P. A. Minang, C. J. Tieguhong, D. Foundjem-Tita, and F. Nghobuoche, “Illegal logging, governance effectiveness and carbon dioxide emission in the timber-producing countries of Congo Basin and Asia,” Environ. Dev. Sustain., vol. 23, no. 10, pp. 14176–14196, 2021.
        W. Magrath, P. Younger, and H. Phan, “An INTERPOL Perspective on Law Enforcement in Illegal Logging,” Lyon INTERPOL Gen. Secr., 2009.
        A. Hoare, “Tackling illegal logging and the related trade,” What Prog. where next, p. 79, 2015.
        P. Hirschberger, Illegal wood for the European market: an analysis of the EU import and export of illegal wood and related products. WWF-Germany, 2008.
        Low, Melita et al., (2022). Tracing the worldas timber: The status of scientific verification technologies for species and origin identification. IAWA Journal. 37. 1-22. 10.1163/22941932-bja10097.
      • Wood anatomy
        Koch G, Haag V, Heinz I, Richter HG, Schmitt U (2015) Control of Internationally Traded Timber - The Role of Macroscopic and Microscopic Wood Identification against Illegal Logging. J Forensic Res 6: 317. doi: 10.4172/2157-7145.1000317
        P. Gasson, P. Baas, and E. Wheeler, “Wood anatomy of CITES-listed tree species,” IAWA J., vol. 32, no. 2, pp. 155–198, 2011.
      • Near Infrared Spectroscopy (NIRS)
        S. Tsuchikawa and H. Kobori, “A review of recent application of near infrared spectroscopy to wood science and technology,” J. Wood Sci., vol. 61, no. 3, pp. 213–220, 2015.
        S. Tsuchikawa, K. Inoue, J. Noma, and K. Hayashi, “Application of near-infrared spectroscopy to wood discrimination,” J. Wood Sci., vol. 49, no. 1, pp. 29–35, 2003.
      • Genetic methods
        A. Michael Höltken, H. Schröder, N. Wischnewski, B. Degen, E. Magel, and M. Fladung, “Development of DNA-based methods to identify CITES-protected timber species: a case study in the Meliaceae family,” 2012.
        A. J. Lowe, K. N. Wong, Y. S. Tiong, S. Iyerh, and F. T. Chew, “A DNA Method to Verify the Integrity of Timber Supply Chains; Confirming the Legal Sourcing of Merbau Timber From Logging Concession to Sawmill.,” Silvae Genet., vol. 59, no. 6, p. 263, 2010.
      • Artificial Intelligence (AI)
        P. Ravindran, A. Costa, R. Soares, and A. C. Wiedenhoeft, “Classification of CITES-listed and other neotropical Meliaceae wood images using convolutional neural networks,” Plant Methods, vol. 14, no. 1, pp. 1–10, 2018.
        P. Ravindran et al., “Image based identification of Ghanaian timbers using the XyloTron: Opportunities, risks and challenges,” arXiv Prepr. arXiv1912.00296, 2019.
        P. Ravindran, B. J. Thompson, R. K. Soares, and A. C. Wiedenhoeft, “The XyloTron: flexible, open-source, image-based macroscopic field identification of wood products,” Front. Plant Sci., vol. 11, p. 1015, 2020.
        S.-W. Hwang and J. Sugiyama, “Computer vision-based wood identification and its expansion and contribution potentials in wood science: A review,” Plant Methods, vol. 17, no. 1, pp. 1–21, 2021.
      • Identification keys
        K. Vander Mijnsbrugge and H. Beeckman, “Knowledge modelling for a wood identification system,” Silva Gandav., vol. 57, 1992.
        C. A. LaPasha and E. A. Wheeler, “A microcomputer based system for computer-aided wood identification,” IAWA J., vol. 8, no. 4, pp. 347–354, 1987.
        J. Ilic, “Computer aided wood identification using CSIROID,” IAWA J., vol. 14, no. 4, pp. 333–340, 1993.
    • Wood databases
      E. A. Wheeler, P. E. Gasson, and P. Baas, “Using the InsideWood web site: potentials and pitfalls,” IAWA J., vol. 41, no. 4, pp. 412–462, 2020.
      F. Ruffinatto, G. Castro, C. Cremonini, A. Crivellaro, and R. Zanuttini, “A new atlas and macroscopic wood identification software package for Italian timber species,” IAWA J., vol. 41, no. 4, pp. 393–411, 2019.
      F. Ruffinatto and A. Crivellaro, Atlas of macroscopic wood identification: with a special focus on timbers used in Europe and CITES-listed species. Springer Nature, 2019.
      A. C. Barefoot and F. W. Hankins, Identification of modern and tertiary woods. Oxford University Press., 1982.
      M. Gregory, “Wood identification: an annotated bibliography,” Iawa J., vol. 1, no. 1–2, pp. 3–41, 1980.
      I. B. NS, “IAWA list of microscopic features for hardwood identification,” 1989.
      F. Ruffinatto, A. Crivellaro, and A. C. Wiedenhoeft, “Review of macroscopic features for hardwood and softwood identification and a proposal for a new character list,” IAWA J., vol. 36, no. 2, pp. 208–241, 2015.
      I. A. of W. A. Committee, “IAWA list of microscopic features for softwood identification,” IAWA J., vol. 25, no. 1, pp. 1–70, 2004.
      V. Angyalossy et al., “IAWA list of microscopic bark features,” IAWA J., vol. 37, no. 4, pp. 517–615, 2016.
      E. A. Wheeler, “Inside Wood–A web resource for hardwood anatomy,” Iawa J., vol. 32, no. 2, pp. 199–211, 2011.


  • Links:
  • Reglementen:

Hydrogen Test Facility for scientific and applied research

  • Budget: 16.200.000 € - Herstart- en Transitieplan (HTP)
  • Periode: 2022-2024
  • Uitvoerder: von Karman Instituut voor Stromingsdynamica (VKI)
  • Contact: Peter Simkens (VKI)


Beschrijving

Dit project dat wordt uitgevoerd door het von Karman Instituut voor Stromingsdynamica (VKI) is een van de prioriteiten van het Federaal Wetenschapsbeleid ter versterking van de federale onderzoeksinfrastructuur. Bovendien is dit project, dat deel uitmaakt van de "Federale waterstofvisie en -strategie" die op 29 oktober 2021 door de Minister van Energie aan de Ministerraad werd voorgesteld, ook van strategisch belang voor de FOD Economie, K.M.O., Middenstand en Energie.

Doel van het project is de ontwikkeling van een generieke infrastructuur op een nieuwe locatie, die de verschillende faciliteiten kan huisvesten die nodig zijn om op grote schaal experimentele tests met waterstoftechnologieën uit te voeren. De faciliteit moet onderdak bieden aan toegepaste experimenten met betrekking tot de gehele waardeketen van de waterstofeconomie, met bijzondere aandacht voor wat onder de federale bevoegdheden valt (op het gebied van waterstofproductie, -vervoer en -opslag, waterstoftoepassingen in mobiliteit en elektriciteitsproductie, en de veiligheid van installaties).


Metissen-Resolutie - fase 2


Beschrijving

Op 29 maart 2018 keurde de Kamer van volksvertegenwoordigers unaniem de resolutie "over de segregatie waaronder de metissen van Belgische koloniale oorsprong in Afrika hebben geleden" goed. In artikel 6 van deze Metissen-Resolutie wordt verzocht om "een gedetailleerd historisch onderzoek naar de rol van de burgerlijke en kerkelijke autoriteiten bij de behandeling van de metissen tijdens de koloniale periode in Belgisch Kongo en Ruanda-Urundi" uit te voeren, waarbij het van belang is dat de nodige budgettaire, materiële en personeelsmiddelen ter beschikking worden gesteld van het Algemeen Rijksarchief (ARA) om de in de Resolutie nagestreefde doelstellingen te verwezenlijken.

Het onderzoeksproject "Metissen-Resolutie", dat wordt uitgevoerd overeenkomstig de wensen van de Resolutie, is verdeeld in twee fasen, die respectievelijk overeenkomen met de artikelen 6 en 7 van de Resolutie.

Fase 1 - die overeenkomt met artikel 7 van de Resolutie - maakte het voorwerp uit van een samenwerkingsovereenkomst tussen de FOD Buitenlandse Zaken en het Algemeen Rijksarchief. In deze eerste fase worden alle persoonsdossiers van de metissen geïnventariseerd en correlaties tussen deze dossiers aangebracht. De overdracht van de "Afrikaanse archieven" van de FOD Buitenlandse Zaken naar het ARA is thans aan de gang.

Voorliggend onderzoeksproject heeft betrekking op fase 2 van het onderzoek, dat overeenkomt met artikel 6 van de Resolutie, waarin een gedetailleerd historisch onderzoek wordt uitgevoerd naar de rol van de burgerlijke en kerkelijke autoriteiten bij de behandeling van de metissen tijdens de koloniale periode in Belgisch Kongo en Ruanda-Urundi.

Documentatie

PROCHE
Herkomstonderzoek op de Etnografische collectie

  • Budget: 2.320.000 €
  • Periode: 2021-2024
  • Uitvoerder: Koninklijk Museum voor Midden-Afrika (KMMA)
  • Contact: Els Cornelissen (KMMA)


Beschrijving

De maatschappelijke en politieke discussie rond de restitutie van cultureel erfgoed verworven in de koloniale periode is de laatste paar jaar aangescherpt, zowel op internationaal als op Europees niveau. Het Koninklijk Museum voor Midden-Afrika (KMMA) neemt deel aan dit internationale debat als maatschappelijke speler en als beheerder van het Belgisch Staatspatrimonium van collecties uit de door België gekoloniseerde landen (DRCongo, Rwanda en Burundi), evenals collecties verzameld in andere landen in West, Zuid, Oost en Midden-Afrika.

Het KMMA beheert momenteel 128.500 etnografische voorwerpen en muziekinstrumenten, waarvan ongeveer 85.000 objecten uit Centraal Afrika. Het grootste deel van de collectie kwam tot stand via schenkingen, missionarissen, ambtenaren, militairen en wetenschappelijke zendingen. Vooral in de periode van Congo Vrijstaat - van 1885 tot 1908 - werden voorwerpen verworven met geweld of door plundering. In de periode van Belgisch Congo vanaf 1908 werden voorwerpen verzameld in een context van ongelijke verhoudingen tussen gekoloniseerde en kolonisator. Slechts een klein gedeelte werd aangekocht.

Hoewel het KMMA over goed gedocumenteerde archieven beschikt over waar en door wie een bepaald object is verworven, is er vaak weinig informatie beschikbaar over de precieze manier van verwerving (gift, aankoop, ‘onder lichte dwang’). Grondig herkomstonderzoek naar de manier van verwerving van de 85.000 voorwerpen door het KMMA is essentieel.

Documentatie

SURV-EMIS
Consolidatie scheepsemissiemonitoring boven de Noordzee

  • Budget: 360.000 € - Herstart- en Transitieplan (HTP)
  • Periode: 2022-2024
  • Uitvoerder: Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen (KBIN)
  • Contact: Brigitte Lauwaert (KBIN)


Beschrijving

In 2020 realiseerde het Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen (KBIN) 158 vlieguren boven de Noordzee in het kader van het nationale programma voor luchtobservaties. Er werden 10 gevallen van operationele zeeverontreiniging door schepen waargenomen, en een accidentele zeeverontreiniging ten gevolge van een aanvaring tussen 2 tankers. Ook werden bij 10 schepen verdachte zwavelwaarden opgemeten in de rookpluimen.

De afgelopen jaren heeft het KBIN zijn bewakingsvliegtuigen uitgerust met innovatieve "sniffer"-sensoren. Deze sensoren meten de zwavel-, stikstof- en roetuitstoot van individuele zeeschepen. Met de sniffervliegtuigen kan worden toegezien op de strenge internationale emissienormen voor schepen op de Noordzee. Met deze uitbreiding blijft België internationaal een voortrekkersrol spelen in de monitoring van scheepsemissies.

Binnen het Herstart- en Transitieplan is een bijkomende financiering voorzien ter ondersteuning van de recurrente kosten gelinkt aan deze luchtobservaties

Documentatie

  • Luchttoezicht : Strijd tegen luchtvervuiling boven zee (MARPOL Bijlage VI)